Nederland

Nederland is een van de vier landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Voor het overgrote deel ligt het in het noordwesten van Europa. Drie bijzondere gemeenten liggen in het werelddeel Amerika, in de Caribische Zee. Europees Nederland wordt in het zuiden begrensd door het in 1830 afgescheiden België, langs de oostgrens door Duitsland en aan de west- en noordzijde door de Noordzee.

De hoofdstad van Nederland, waar de Koning of Koningin, volgens artikel 32 van de huidige Nederlandse Grondwet, dient te worden ingehuldigd, is Amsterdam. De Grondwet schrijft voor dat de beëdiging en inhuldiging moeten plaatsvinden in Amsterdam, tijdens een openbare Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal, bestaande uit de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. De Koning zweert daarbij of belooft trouw aan het Statuut voor het Koninkrijk en de Grondwet, en een getrouwe vervulling van zijn ambt.

De huidige inhuldigingsceremonie vond voor het eerst plaats in 1814, bij de inhuldiging van Willem I. Sindsdien is de Nieuwe Kerk in Amsterdam de locatie voor deze plechtigheid. De ceremonie kreeg haar definitieve vorm bij de beëdiging en inhuldiging van Koning Willem II in 1840.

De regeringszetel van het koninkrijk is Den Haag. Deze stad is tevens de vestigingsplaats van alle buitenlandse ambassades in het koninkrijk, uitgezonderd die van de Verenigde Staten. In maart 2018 verhuisde die om veiligheidsredenen naar een locatie met verscherpte beveiliging in het John Adams Park te Wassenaar. Een aantal landen waarmee Nederland diplomatieke betrekkingen onderhoudt, heeft geen ambassades te Den Haag, doch gevolmachtigde ambassadeurs gevestigd te Brussel en Londen.

De bevolkingsomvang van Nederland passeerde halverwege augustus 2024 de grens van achttien miljoen inwoners. Het land heeft een oppervlakte van 41.543 km² en een bevolkingsdichtheid van 433 inwoners/km². Daarmee is Nederland het op vijftien na dichtstbevolkte land van de wereld; met de kleine stadstaten Monaco, Vaticaanstad en San Marino niet meegerekend is Nederland na Malta het dichtstbevolkte land in Europa. 18,41% van het oppervlak (7.650 km²) bestaat uit water en 81,59% uit land (33.893 km²). De bevolkingsdichtheid exclusief de wateroppervlakte is 531 inwoners/km².

Zo'n 27 procent van het land bevindt zich onder zeeniveau. De opeenvolgende generaties van de inwoners van het land hebben het steeds beter beschermd tegen het water, door een steeds verder verbeterd systeem van dijken en waterwerken.

Het opwerpen en aanleggen van infrastructuur tegen het water begon in de prehistorie. De oudste vorm was het opwerpen van terpen, verhogingen in het landschap waar bewoners en vee veilig waren bij overstromingen. Door planmatige landwinning, die sinds de 17de eeuw steeds grootschaliger werd, zijn droogmakerijen en polders gecreëerd. Bestuurlijk is het land verdeeld in twaalf provincies en 342 gemeenten.

Nederland werd in 1588 onafhankelijk van het Spaans-Habsburgse Rijk. Het bestond toen uit enkele soevereine staten die zich aaneensloten tot een eigen confederatie, die vervolgens uitgroeide tot de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Sinds de Franse Tijd (1795-1813) is Nederland een eenheidsstaat. De Nederlandse vorst regeerde vanaf 1813 ook over het huidige België en Luxemburg, evenals over een aantal overzeese gebieden (Nederlands-Indië, Suriname en de Nederlandse Antillen). België werd onafhankelijk in 1830 en Luxemburg maakte zich in 1890 los van de Nederlandse Kroon. De dekolonisatie na de Tweede Wereldoorlog leidde tot de staatkundige onafhankelijkheid van de Nederlandse koloniën, met name Indonesië in 1949 en Suriname in 1975.

Staatsrechtelijk is Nederland in 1813 opgericht als een constitutionele monarchie en sinds de grondwetsherziening van 1848 kent het een parlementaire democratie waarbij de wetgevende macht formeel bij de koning(in) ligt, maar de minister-president als voorzitter van de ministerraad de verantwoordelijkheid draagt. Koning en ministerraad vormen samen de regering die wordt gecontroleerd door het parlement, bestaand uit de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal. De Tweede Kamer heeft ook het recht wetsvoorstellen in te dienen en voorstellen van de regering af te wijzen, te veranderen of aan te vullen.

Nederland is medeoprichter van onder meer de Europese Unie, de G-10, de NAVO, de Wereldhandelsorganisatie en de OESO. Met België en Luxemburg vormt het de Benelux. Den Haag speelt een belangrijke internationale rol op juridisch gebied, als locatie voor vier internationale tribunalen en Europol. In 2023 behoorde Nederland als 's werelds elfde economie naar bbp per hoofd van de bevolking tot de meest ontwikkelde landen. Het bezette in 2022 de tiende plaats in de index van de menselijke ontwikkeling. De Nederlandse economie steunt vooral op een zeer hoog ontwikkelde land- en tuinbouwsector, de dienstensector en de internationale handel, met name op de doorvoer van goederen naar Duitsland. In 2023 bezette Nederland, naar bruto nationaal product (bnp), de zeventiende plaats van grootste economieën ter wereld.