Begrippenlijst

Home » Ontdekken » Begrippenlijst

Uitleg van begrippen die vaak terugkomen bij landen, grenzen, eilanden en bijzondere gebieden. Klik op een begrip voor meer uitleg, voorbeelden en achtergrondinformatie.

A

Aansluitende zoneMaritieme zone buiten de territoriale zee waarin een kuststaat beperkte handhavingsbevoegdheden heeft.Afhankelijk gebiedGebied dat geen onafhankelijke staat is en constitutioneel onder een andere staat valt.AnnexatieFormele inlijving van een gebied door een staat, waarbij die staat aanspraak maakt op soevereiniteit over het gebied.ArchipelGroep eilanden die geografisch bij elkaar horen.ArchipelstaatStaat die volgens het VN-Zeerechtverdrag geheel uit één of meer archipels bestaat en daarnaast andere eilanden kan omvatten.AtolRingvormig koraalrif of koraaleiland rond een lagune.Autonoom gebiedGebied met eigen bestuurlijke bevoegdheden binnen een grotere staat.

B

BasislijnLijn langs de kust vanaf waar de breedte van de territoriale zee en andere maritieme zones wordt gemeten.Betwiste staatStaat of staatsclaim waarvan onafhankelijkheid of territoriale status door andere staten wordt betwist.Bezet gebiedGebied dat feitelijk onder het gezag van een vijandelijke buitenlandse macht staat zonder dat die macht er soevereiniteit over verkrijgt.BinnenstaatLand zonder kust aan een open zee of oceaan.BufferstaatStaat die geografisch tussen grotere of rivaliserende machten ligt en daardoor een scheidende positie kan hebben.

C

CondominiumGebied waarover twee of meer staten gezamenlijk soevereiniteit uitoefenen.ConfederatieSamenwerkingsverband van grotendeels zelfstandige staten die bepaalde bevoegdheden gezamenlijk uitoefenen.Constituerend landLand dat als gelijkwaardige of afzonderlijke eenheid deel uitmaakt van een groter koninkrijk of staatsverband.Continentaal platZeebodem en ondergrond buiten de territoriale zee waarover een kuststaat rechten heeft op natuurlijke hulpbronnen.Counter-enclaveEnclave die zelf binnen een andere enclave ligt.

D

De-factostaatGebied dat in de praktijk als zelfstandige staat functioneert, maar internationaal beperkt wordt erkend.DekolonisatieProces waarbij koloniaal bestuur wordt beëindigd en een gebied onafhankelijkheid of een andere zelfgekozen politieke status krijgt.Dubbel door land ingeslotenLand dat alleen grenst aan andere landen die zelf ook geen toegang tot een open zee hebben.

E

EenheidsstaatStaat waarin de hoogste constitutionele macht uiteindelijk bij de centrale overheid ligt, ook als regio’s veel bevoegdheden hebben.EilandstaatOnafhankelijke staat waarvan het grondgebied geheel of vrijwel geheel uit één of meer eilanden bestaat.EnclaveGebied dat volledig wordt omsloten door het grondgebied van één andere staat.ErkenningBesluit van een staat om een andere politieke entiteit als staat te behandelen.ExclaveDeel van een land dat over land niet verbonden is met het hoofdgebied.Exclusieve Economische Zone (EEZ)Zeezone waarin een kuststaat bijzondere rechten heeft op natuurlijke hulpbronnen, doorgaans tot maximaal 200 zeemijl.

F

FederatieStaat waarin bevoegdheden grondwettelijk zijn verdeeld tussen een centrale overheid en deelstaten.

G

Geassocieerde staatZelfbesturende staat die via een vrije associatie nauw verbonden is met een andere staat.Gedemilitariseerde zoneGebied waarin militaire aanwezigheid of activiteiten op grond van een afspraak sterk zijn beperkt of verboden.GrensafbakeningJuridisch vastleggen waar een grens loopt, bijvoorbeeld in een verdrag, kaart of reeks coördinaten.GrensdemarcatieFysiek zichtbaar maken van een juridisch vastgelegde grens op het terrein, bijvoorbeeld met grenspalen.GrensdrielandenpuntPunt waar de landsgrenzen van drie staten samenkomen.GrensrivierRivier waarvan een deel van de loop als internationale of bestuurlijke grens wordt gebruikt.

K

KolonieGebied dat onder politieke heerschappij van een andere staat staat en historisch doorgaans niet op gelijke voet met het moederland werd bestuurd.KroondomeinZelfbesturend gebied dat rechtstreeks verbonden is met de Britse Kroon en geen onderdeel is van het Verenigd Koninkrijk.

L

LandengteSmalle strook land die twee grotere landmassa’s met elkaar verbindt en twee watermassa’s van elkaar scheidt.

M

Maritieme grensInternationale grens op zee tussen de maritieme zones van staten.MicrostaatZeer kleine soevereine staat, meestal gemeten naar oppervlakte, bevolking of beide.MoederlandStaat of hoofdgebied waarmee een kolonie, afhankelijk gebied of overzees gebied politiek en historisch verbonden is.

N

Natuurlijke grensPolitieke grens die een natuurlijk landschapselement volgt, zoals een rivier, bergketen of waterscheiding.Neutraal gebiedGebied waarvoor staten bijzondere afspraken hebben gemaakt over neutraliteit, militair gebruik of gezamenlijk beheer.Niet-erkende staatGebied dat onafhankelijkheid claimt, maar geen of zeer beperkte erkenning van andere staten heeft.Niet-zelfbesturend gebiedGebied waarvan de bevolking volgens de Verenigde Naties nog geen volledige mate van zelfbestuur heeft bereikt.

O

Overzees gebiedGebied dat bij een staat hoort maar geografisch buiten het hoofdgebied van die staat ligt, vaak op grote afstand.

P

Pene-enclaveGebied dat geografisch verbonden is met het eigen land, maar praktisch over land alleen via een ander land bereikbaar is.ProtectoraatGebied of staat die formeel een eigen positie behoudt maar belangrijke bevoegdheden aan een beschermende buitenlandse macht heeft afgestaan.

S

SchiereilandLandgebied dat grotendeels door water is omgeven maar via land met een groter landgebied verbonden blijft.Semi-enclaveGebied dat aan land grotendeels door één andere staat wordt omsloten maar daarnaast een eigen kust aan open zee heeft.SeparatismePolitieke beweging die streeft naar afscheiding van een gebied uit een bestaande staat.Soevereine staatStaat die zelfstandig gezag uitoefent over zijn grondgebied en internationaal kan optreden.SoevereiniteitHet hoogste gezag van een staat over zijn grondgebied en de zelfstandigheid om internationaal als staat op te treden.Staatkundige statusDe constitutionele en politieke positie van een land of gebied binnen of ten opzichte van een groter staatsverband.StadstaatOnafhankelijke staat die grotendeels uit één stad en het directe omliggende gebied bestaat.

T

Territoriaal geschilConflict waarbij twee of meer staten of andere partijen aanspraak maken op hetzelfde grondgebied.Territoriale corridorSmalle strook grondgebied die twee delen van een staat met elkaar verbindt of toegang geeft tot een strategisch gebied.Territoriale integriteitBeginsel dat het grondgebied en de politieke onafhankelijkheid van een staat niet met geweld mogen worden aangetast.Territoriale zeeKustzone waarover een staat soevereiniteit uitoefent, tot maximaal 12 zeemijl vanaf de basislijn.TerritoriumGeografisch gebied dat onder de soevereiniteit, het gezag of de rechtsmacht van een staat of andere politieke entiteit valt.Transcontinentaal landLand waarvan het grondgebied volgens een gangbare continentindeling over twee of meer continenten ligt.

V

VierlandenpuntPunt waar de grenzen van vier staten precies op één plaats samenkomen.VN-lidstaatStaat die als volwaardig lid is toegelaten tot de Verenigde Naties.VN-waarnemersstaatNiet-lidstaat met permanente waarnemersstatus bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.Volle zeeDelen van de zee die buiten de exclusieve economische zone, territoriale zee, binnenwateren en archipelwateren van staten liggen.

Z

ZelfbeschikkingBeginsel dat volken hun politieke status en hun economische, sociale en culturele ontwikkeling zelf mogen bepalen.ZelfbestuurSituatie waarin een land of gebied eigen bevoegdheden heeft om binnenlandse aangelegenheden geheel of gedeeltelijk zelf te regelen.

Vind je Landenverzamelaars.nl leuk?

Een bijdrage wordt zeer gewaardeerd