Vier districten, maar geen aaneengesloten land
Het grootste deel van Brunei bestaat uit de districten Brunei-Muara, Tutong en Belait. Hier liggen de hoofdstad Bandar Seri Begawan, de meeste woonplaatsen en de olie- en gasindustrie rond Seria. Temburong ligt oostelijk daarvan, tegen de grens met de Maleisische deelstaat Sabah. Het district is dunner bevolkt en voor een groot deel bebost.
Tussen beide landsdelen ligt Limbang, dat tot Sarawak in Maleisië behoort. Brunei heeft daardoor geen binnenlandse landroute die volledig over eigen grondgebied loopt. De situatie is geen enclave in strikte zin, omdat Temburong ook een kust aan de Bruneibaai heeft, maar op de weg gedroeg het district lange tijd wel als een afgescheiden gebied.
Hoe Limbang de kaart doorsneed
Het sultanaat Brunei beheerste ooit veel grotere delen van noordelijk Borneo. In de negentiende eeuw breidde het door de Brooke-familie bestuurde Sarawak zich ten koste van Brunei uit. Limbang kwam in 1890 onder Sarawakse controle. Brunei protesteerde tegen het verlies, maar de nieuwe situatie bleef bestaan.
Toen Brunei in 1984 volledig onafhankelijk werd en Sarawak deel van Maleisië bleef, werd de oude koloniale grens een internationale grens. De inwoners van Temburong behielden de Bruneise nationaliteit en het district bleef volwaardig onderdeel van het sultanaat, maar dagelijkse ritten naar de hoofdstad vereisten paspoorten en douanecontroles.
Reizen vóór de brug
Wie met de auto van Bandar Seri Begawan naar Bangar reed, ging Brunei uit, Sarawak in en later opnieuw Brunei binnen. Afhankelijk van de gekozen route kwamen daar meerdere controleposten bij. De afstand was niet uitzonderlijk groot, maar wachttijden en formaliteiten maakten de reis omslachtig. Voor goederenvervoer gold hetzelfde.
Een veelgebruikt alternatief was de snelle passagiersboot vanuit Bandar Seri Begawan. Die voer door de baai en mangrovegebieden naar Bangar zonder Maleisisch grondgebied te betreden. De tocht duurde doorgaans minder dan een uur, maar bood weinig ruimte voor voertuigen en zware vracht.
Een brug van ongeveer dertig kilometer
Brunei begon in 2014 met de aanleg van een vaste verbinding over de Bruneibaai. Het project bestaat uit lange viaducten over water, moeras en mangrove, plus brugdelen over vaargeulen. Op 17 maart 2020 ging de route vervroegd open voor publiek verkeer. Later kreeg zij officieel de naam Sultan Haji Omar Ali Saifuddienbrug.
De totale verbinding is ongeveer dertig kilometer lang. De rit tussen de hoofdstad en Bangar werd daardoor een binnenlandse reis zonder Maleisische grenscontrole. Ook het elektriciteitsnet en andere voorzieningen konden eenvoudiger tussen de districten worden verbonden. Regels voor voertuigcategorieën en buitenlandse voertuigen kunnen veranderen en moeten voor vertrek worden gecontroleerd.
Temburong bleef het groene district
De brug maakte Temburong beter bereikbaar, maar veranderde niet het karakter van het district. Het Ulu Temburong National Park beschermt ongeveer 550 vierkante kilometer regenwoud. Bezoekers reizen vanuit Bangar verder per weg en traditionele lange boot, waarna wandelpaden en een hoge canopy walk toegang geven tot het bos.
De rechtstreekse verbinding kan toerisme en economische ontwikkeling stimuleren, maar vergroot ook de druk op natuurgebieden. Temburong wordt daarom vaak gepresenteerd als Bruneis groene district, waar ontwikkeling gecontroleerder moet verlopen dan in de stedelijke kustzone. De brug heft de staatkundige tweedeling niet op, maar heeft de praktische barrière tussen beide delen sterk verkleind.
