Het dak van Europa
Tsjechië ligt grotendeels op hoogvlakten en in middelgebergten. De gemiddelde hoogte bedraagt ongeveer 450 meter en vrijwel alle grote rivieren ontspringen binnen de landsgrenzen of dicht daarbij. Water stroomt het land daardoor vooral uit; er komt nauwelijks rivierwater van elders binnen. De Tsjechische overheid noemt het land om die reden wel het dak van Europa.
Een waterscheiding volgt niet noodzakelijk de hoogste bergkam van een heel land. Het is de lijn waar regen aan weerszijden een andere route kiest. In Tsjechië liggen drie grote Europese stroomgebieden naast elkaar. Het westen en midden behoren vooral bij de Elbe, het noordoosten bij de Oder en het zuidoosten bij de Donau.
Bohemen stroomt via de Elbe naar de Noordzee
De belangrijkste route begint in het Reuzengebergte. Daar ligt op de hoogvlakte Labská louka de symbolisch gemarkeerde bron van de Labe, de Tsjechische naam voor de Elbe. De rivier loopt langs plaatsen als Špindlerův Mlýn en Hradec Králové en gaat bij Mělník samen met de Vltava. Hoewel de Vltava op dat punt langer is en meer water aanvoert, behoudt de gezamenlijke rivier de naam Labe.
De Vltava verbindt Zuid-Bohemen, Český Krumlov en Praag met dit stroomgebied. Na de grens bij Hřensko loopt de Elbe door Duitsland en bereikt zij bij Cuxhaven de Noordzee. Ook rivieren als de Ohře, Jizera, Berounka en Sázava leveren via dit netwerk water aan dezelfde zee.
De Oder kiest de Oostzee
Een kleiner deel van Tsjechië watert naar het noorden af. De Odra, internationaal bekend als de Oder, ontspringt in het gebied Nízký Jeseník bij Kozlov. De bron ligt binnen het militaire oefenterrein Libavá. Bezoek is daarom alleen toegestaan op weekenden en feestdagen waarop geen oefeningen plaatsvinden; actuele toegangsregels blijven noodzakelijk.
Verder stroomafwaarts ontvangt de Oder water uit onder meer de Opava en Ostravice. Bij Bohumín verlaat zij Tsjechië, waarna de rivier door Polen en langs de Duits-Poolse grens loopt. Via het Szczecin-lagunegebied komt het water uiteindelijk in de Oostzee terecht.
Moravië is verbonden met de Zwarte Zee
De Morava ontspringt onder de top van Králický Sněžník, vlak bij de Poolse grens. Zij loopt zuidwaarts langs Olomouc en vormt verderop delen van de grens tussen Tsjechië en Slowakije en tussen Oostenrijk en Slowakije. Bij Bratislava mondt de rivier uit in de Donau. Die vervolgt zijn lange weg door Zuidoost-Europa naar de Zwarte Zee.
Ook de Dyje behoort tot dit systeem. Deze rivier stroomt door Zuid-Moravië, langs wijngebieden en het cultuurlandschap van Lednice-Valtice, en komt eveneens in de Morava uit. Een regenbui in deze streek kan dus via Slowakije, Oostenrijk, Hongarije, Servië en Roemenië uiteindelijk de Zwarte Zee bereiken.
De driedeling is zichtbaar in het landschap
Het duidelijkste reisdoel voor dit onderwerp is het massief Králický Sněžník. Bij de berg Klepáč, in het Pools Trójmorski Wierch genoemd, raken de afwateringsgebieden van drie zeeën elkaar. Water van verschillende hellingen gaat via de Nysa Kłodzka naar de Oostzee, via de Morava naar de Zwarte Zee of via zijrivieren van de Elbe naar de Noordzee.
Gemarkeerde wandelpaden verbinden Klepáč met de bron van de Morava. Vanuit Stříbrnice is die bron ongeveer zeven kilometer lopen; vanuit Dolní Morava circa negen kilometer. Zo wordt een abstracte lijn op een waterkaart een concreet berglandschap waar enkele meters verschil bepalen welke zee het regenwater bereikt.
