Een strategisch eiland midden in de oceaan
Midway Atoll ligt in het noordwesten van de Hawaïaanse eilandenketen. Het bestaat vooral uit Sand Island en Eastern Island, die samen met kleinere zandbanken een lagune omsluiten.
De Verenigde Staten bouwden er eerst een kabelstation en later een luchtvaart- en marinebasis. Door de ligging ten westen van Hawaï was Midway een waardevol steunpunt voor verkenningsvliegtuigen en de verdediging van de centrale Stille Oceaan.
Japan wil de Amerikaanse vloot lokken
Na Pearl Harbor boekte Japan maandenlang snelle overwinningen. De Japanse marineleiding wilde Midway veroveren en tegelijk de resterende Amerikaanse vliegdekschepen in een hinderlaag vernietigen.
Amerikaanse codebrekers hadden echter delen van de Japanse marinecommunicatie ontcijferd. Zij begrepen dat het doelwit, aangeduid als AF, Midway was. Admiraal Chester Nimitz kon zijn vliegdekschepen daardoor vooraf in positie brengen.
De Slag om Midway
Op 4 juni 1942 vielen Japanse vliegtuigen het atol aan. Amerikaanse toestellen vanaf Midway en vanaf vliegdekschepen zochten ondertussen naar de Japanse vloot. Veel vroege aanvallen leden zware verliezen en bereikten weinig.
Later die ochtend verschenen Amerikaanse duikbommenwerpers boven de Japanse vliegdekschepen. Binnen minuten werden Akagi, Kaga en Soryu dodelijk getroffen. Het vierde Japanse vliegdekschip, Hiryu, voerde nog aanvallen uit op de USS Yorktown, maar werd later eveneens vernietigd.
Japan verloor vier vliegdekschepen, veel vliegtuigen en een groot aantal ervaren bemanningsleden. De Verenigde Staten verloren de Yorktown en een torpedobootjager.
Het keerpunt van de oorlog
Midway maakte niet onmiddellijk een einde aan de Japanse expansie, maar veranderde wel de krachtsverhoudingen. Japan kon de verloren schepen, piloten en gespecialiseerde bemanningen moeilijk vervangen. De Verenigde Staten breidden hun vloot en productie juist snel uit.
Na Midway verschoof het initiatief geleidelijk naar de Verenigde Staten. De oorlog zou nog ruim drie jaar duren, maar Japan voerde nooit meer een vergelijkbare strategische aanval met dezelfde vliegdekschipmacht uit.
Van marinebasis naar vogelparadijs
Midway bleef na de oorlog nog tientallen jaren een Amerikaanse basis. Tegenwoordig maakt het atol deel uit van het Papahānaumokuākea Marine National Monument en het Midway Atoll National Wildlife Refuge.
Meer dan een miljoen albatrossen keren jaarlijks naar Midway terug om te broeden. De vogels nestelen langs wegen, gebouwen en voormalige landingsbanen. Ook Hawaïaanse monniksrobben en groene zeeschildpadden gebruiken het atol.
Een kwetsbaar ecosysteem
De afgelegen ligging beschermt Midway niet tegen wereldwijde vervuiling. Oudervogels verzamelen voedsel op zee en nemen daarbij soms plastic mee. Kuikens kunnen sterven nadat zij doppen, aanstekers en andere kunststofdelen hebben ingeslikt.
Natuurbeheerders verwijderen afval en bestrijden invasieve planten en dieren. Bezoek is sterk beperkt, zodat de enorme vogelkolonies zo weinig mogelijk worden verstoord.
Waar oorlog en natuur samenkomen
Op Midway liggen geschiedenis en natuur letterlijk naast elkaar. Dezelfde eilanden die in 1942 het doelwit waren van een enorme vlootoperatie, zijn nu vooral bekend om albatrossen die tussen verlaten militaire gebouwen broeden.
