Van onbewoond atol naar militaire basis
Johnston Atoll ligt ongeveer 1.300 kilometer ten zuidwesten van Hawaï. Het bestaat uit vier kleine eilanden rond een lagune. De natuurlijke eilanden waren oorspronkelijk veel kleiner dan het huidige landoppervlak; door opspuiting en militaire bouwprojecten werd vooral Johnston Island sterk uitgebreid.
In de jaren dertig begon de Amerikaanse marine het atol als luchtvaart- en marinebasis te ontwikkelen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het een tussenstation voor vliegtuigen en schepen in de centrale Stille Oceaan.
Kernproeven en mislukte raketlanceringen
In de jaren vijftig en zestig werd Johnston een lanceerlocatie voor raketten die verband hielden met Amerikaanse kernproeven in de hoge atmosfeer. Niet iedere lancering verliep goed. Bij enkele ongelukken kwamen radioactieve materialen op het eiland terecht, waarna langdurige saneringsoperaties nodig waren.
De afgelegen ligging, ver van grote bevolkingscentra, maakte Johnston aantrekkelijk voor riskante militaire activiteiten. Tegelijk betekende diezelfde afzondering dat personeel en materiaal volledig per schip of vliegtuig moesten worden aangevoerd.
De opslag van Agent Orange
Na de Vietnamoorlog werden grote hoeveelheden Agent Orange naar Johnston gebracht. Het ontbladeringsmiddel was opgeslagen in duizenden vaten. Sommige vaten raakten beschadigd of lekten, waardoor delen van de opslagplaats vervuild raakten.
De voorraad werd later van het atol afgevoerd en op zee verbrand. Johnston bleef echter verbonden met de erfenis van Agent Orange en de milieuschade van militair gebruik.
Een fabriek voor chemische wapens
In de jaren tachtig en negentig werd op Johnston de Johnston Atoll Chemical Agent Disposal System, kortweg JACADS, gebouwd. Het was een belangrijke proefinstallatie voor de Amerikaanse vernietiging van chemische munitie.
Raketten, bommen en granaten met zenuwgassen zoals sarin en VX, maar ook munitie met mosterdgas, werden ontmanteld en verbrand. De installatie verwerkte voorraden uit de Verenigde Staten en chemische wapens die eerder op andere plaatsen waren opgeslagen.
JACADS beëindigde zijn werkzaamheden in 2000. Daarna werd de installatie afgebroken en volgden verdere sanering en ontmanteling van de militaire basis.
De natuur keert terug
Na het vertrek van de militairen werd Johnston opnieuw vooral een natuurgebied. Zeevogels broeden op de eilanden en de omliggende riffen bieden leefruimte aan vissen, haaien en zeeschildpadden. Natuurbeheerders bestrijden invasieve soorten en houden de gevolgen van vroegere vervuiling in de gaten.
Het atol maakt deel uit van het Johnston Atoll National Wildlife Refuge. Gewoon toerisme is er niet. Alleen bevoegde onderzoekers en medewerkers bezoeken het gebied incidenteel.
Van wapenopslag naar beschermd atol
Weinig eilanden veranderden in één eeuw zo vaak van functie. Johnston werd achtereenvolgens een marinebasis, lanceerplaats, opslagterrein en vernietigingslocatie voor enkele van de gevaarlijkste wapens ter wereld. Nu de meeste gebouwen zijn verdwenen, neemt de natuur het eiland opnieuw over.
