Een stip midden in de oceaan
Howland Island ligt ten noorden van de evenaar, ongeveer halverwege Hawaï en Australië. Het eiland heeft een oppervlakte van slechts enkele vierkante kilometers, is laag en vlak en bezit geen natuurlijke haven of permanente zoetwaterbron.
In de negentiende eeuw werd Howland door de Verenigde Staten geclaimd op grond van de Guano Islands Act. Na een periode van guanowinning werd het eiland weer verlaten. In de jaren dertig vestigden zich tijdelijk jonge Amerikaanse kolonisten om de Amerikaanse aanspraak te versterken.
Amelia Earharts geplande tussenstop
Amelia Earhart probeerde in 1937 samen met navigator Fred Noonan rond de wereld te vliegen langs een route dicht bij de evenaar. Na een lange reis door Zuid-Amerika, Afrika en Azië bereikten zij Lae in Nieuw-Guinea.
De volgende etappe was een vlucht van ruim 4.000 kilometer naar Howland. Voor Earharts komst werd een eenvoudige landingsbaan aangelegd. Het kustwachtschip USCGC Itasca lag bij het eiland om via radio en rooksignalen te helpen bij de navigatie.
De verdwijning
Op 2 juli 1937 ontving de Itasca verschillende radioberichten van Earhart. Zij meldde dat de brandstof begon op te raken en dat het eiland niet zichtbaar was. De bemanning van het schip kon haar uitzendingen horen, maar de communicatie werkte slechts gedeeltelijk. Earhart leek de antwoorden van de Itasca niet goed te ontvangen.
In haar laatste duidelijke bericht zei zij op een noord-zuidlijn te vliegen. Daarna bleef het stil. Earhart, Noonan en hun Lockheed Electra werden nooit met zekerheid teruggevonden.
Wat is er waarschijnlijk gebeurd?
De eenvoudigste en meest geaccepteerde verklaring is dat het vliegtuig Howland miste en uiteindelijk zonder brandstof in de oceaan terechtkwam. Het doelwit was klein, de navigatiemiddelen waren beperkt en kleine fouten over zo'n lange afstand konden grote gevolgen hebben.
Andere theorieën stellen dat Earhart op een ander eiland landde, door Japan gevangen werd genomen of haar verdwijning overleefde. Ondanks expedities, sonaronderzoek en onderzoek naar mogelijke wrakstukken is voor die alternatieven geen overtuigend bewijs gevonden.
Een verlaten eiland met een monument
Howland heeft geen inwoners, haven of werkende luchthaven. Resten van de in de jaren dertig aangelegde landingsbaan zijn nog herkenbaar. Op het eiland staat ook Earhart Light, een baken en monument ter herinnering aan de verdwenen pilote.
Bezoeken zijn zeldzaam en vereisen toestemming. Natuurbeheerders komen er incidenteel voor onderzoek en herstelprojecten.
Een toevluchtsoord voor vogels
Howland Island National Wildlife Refuge beschermt het eiland en de omliggende zee. Zeevogels broeden er zonder permanente menselijke bewoning, terwijl groene zeeschildpadden en ander zeeleven van de beschermde wateren profiteren.
Het eiland is kwetsbaar voor stormen, zeespiegelstijging en invasieve soorten. Daarom blijft menselijke toegang zeer beperkt.
Een mysterie dat blijft fascineren
Howland zou slechts een korte tussenstop worden tijdens Earharts wereldvlucht. Doordat zij het eiland nooit bereikte, werd de kleine stip op de kaart voorgoed verbonden met een van de beroemdste mysteries uit de luchtvaartgeschiedenis.
