Geen normale landsgrens
De Koreaanse Oorlog begon in juni 1950 en liep na drie jaar vast rond een frontlijn die dicht bij de 38e breedtegraad lag. Op 27 juli 1953 tekenden militaire vertegenwoordigers van het United Nations Command, Noord-Korea en de Chinese vrijwilligersmacht een wapenstilstand. Zuid-Korea ondertekende het akkoord niet, maar leeft sindsdien wel onder het bestand.
De overeenkomst legde de Military Demarcation Line vast. Beide partijen trokken hun troepen twee kilometer terug, waardoor een buffer van ongeveer vier kilometer breed ontstond. United Nations Command noemt een lengte van circa 241 kilometer; andere Zuid-Koreaanse bronnen ronden dit af op 248 kilometer. Een definitief vredesverdrag kwam er nooit.
Panmunjom en de blauwe vergadergebouwen
In de Joint Security Area bij Panmunjom staan de bekende blauwe vergadergebouwen precies op de demarcatielijn. Hier vonden onderhandelingen, gevangenenruilen en militaire contacten plaats. De lijn loopt dwars door de vergadertafels. Buiten deze kleine zone mogen militairen de grens niet zonder toestemming oversteken.
De Military Armistice Commission ziet toe op de afspraken. Aan zuidelijke zijde controleert United Nations Command toegang tot de DMZ en de twee vervoerscorridors. De Joint Security Area was vroeger een plek waar bewakers van beide kanten zich vrijer bewogen, maar na gewelddadige incidenten werden posities en looproutes strenger gescheiden.
Twee dorpen binnen de bufferzone
Daeseong-dong is het enige Zuid-Koreaanse burgerdorp dat volledig binnen de DMZ ligt. Bewoners leven er onder bijzondere regels en veiligheidsbeperkingen. Aan Noord-Koreaanse kant ligt Kijŏng-dong, in het zuiden vaak propagandadorp genoemd. De twee plaatsen kregen hoge vlaggenmasten en werden onderdeel van de symbolische concurrentie tussen beide staten.
De zone bevat daarnaast wegen en spoorlijnen die tijdens perioden van toenadering zijn hersteld. Dorasan Station en de Gyeongui-spoorlijn waren bedoeld als verbinding naar Kaesong en verder naar Noord-Korea. Het verkeer bleef echter afhankelijk van de politieke verhoudingen en is veelal stilgevallen.
Infiltratietunnels en een onverwacht natuurgebied
Zuid-Korea ontdekte sinds de jaren zeventig vier tunnels onder de DMZ. Ze worden doorgaans gezien als Noord-Koreaanse infiltratieroutes. De derde tunnel, gevonden in 1978 bij Paju, is gedeeltelijk toegankelijk voor bezoekers. Fotoapparatuur en persoonlijke bezittingen kunnen er aan beperkingen zijn gebonden.
Doordat burgerlijke bebouwing in de bufferzone beperkt bleef, ontwikkelden bossen, moerassen en graslanden zich relatief ongestoord. Kraanvogels, Aziatische zwarte beren en andere soorten komen in en rond het grensgebied voor. Het beeld van een volledig ongerept reservaat klopt echter niet: mijnen, militaire oefeningen, branden en infrastructuur beïnvloeden het landschap.
De DMZ bezoeken vanuit Zuid-Korea
De meeste excursies vertrekken uit Seoul en bezoeken locaties bij Paju, zoals het Dora-observatorium, de derde tunnel en tentoonstellingen over de deling. Verder oostelijk bestaan andere observatiepunten en routes. Voor delen van het gebied zijn identiteitscontrole, voorafgaande registratie en begeleid vervoer verplicht.
De Joint Security Area is niet automatisch onderdeel van een gewone DMZ-tour. Toegang kan door militaire of politieke omstandigheden plotseling sluiten. Reizigers moeten daarom bij officiële instanties of een erkende aanbieder controleren welke onderdelen werkelijk toegankelijk zijn. Een bezoek toont vooral dat de DMZ geen historische bezienswaardigheid is, maar een nog functionerende wapenstilstandszone.
