Van Xining via Golmud naar Lhasa
De Qinghai-Tibetspoorlijn begint in Xining, de hoofdstad van de provincie Qinghai, en eindigt 1.956 kilometer verder in Lhasa. Het oudere traject tussen Xining en Golmud werd in fasen vanaf de jaren vijftig aangelegd. De technisch moeilijkste uitbreiding liep van Golmud naar Lhasa en is ongeveer 1.142 kilometer lang. Dit deel ging op 1 juli 2006 open.
De trein passeert het zoutmeergebied bij Golmud, de Kunlunbergen, de bronnenregio van de Jangtse, de Tanggulapas en de graslanden rond Nagqu. Ongeveer 960 kilometer van het nieuwe traject ligt boven 4.000 meter. Bij de Tanggulapas bereikt de lijn 5.072 meter, hoger dan de top van de Mont Blanc.
Spoor bouwen op permanent bevroren grond
Een van de grootste problemen was permafrost: bodem die minstens twee achtereenvolgende jaren bevroren blijft. Op het traject ligt ongeveer 550 kilometer in zulke zones. Wanneer de bovenste laag in de zomer ontdooit, kan de ondergrond verzakken. Een gewone spoordijk zou daardoor vervormen en rails uit lijn trekken.
Ingenieurs combineerden meerdere methoden. Op kwetsbare plaatsen werd de spoorbaan verhoogd op brugpijlers, zodat lucht onder het spoor kan circuleren. Elders gebruiken stenen taluds en verticale warmtebuizen de koude winterlucht om warmte uit de bodem af te voeren. Temperatuursensoren volgen veranderingen in de grond. Klimaatopwarming blijft echter een risico, waardoor onderhoud en aanpassing nodig blijven.
Hoogte, zuurstof en natuurbescherming
Op 5.000 meter bevat de lucht veel minder zuurstof dan op zeeniveau. Arbeiders werkten tijdens de bouw met medische posten en zuurstofvoorzieningen. Passagiersrijtuigen zijn drukdicht gemaakt en hebben centrale zuurstoftoevoer en aansluitingen voor extra zuurstof. Dat voorkomt niet dat reizigers last kunnen krijgen van hoofdpijn, misselijkheid of andere hoogteklachten.
Het plateau is leefgebied van onder meer Tibetaanse antilopen, wilde jaks en kiangs. Langs migratieroutes werden doorgangen onder verhoogde spoordelen aangelegd. Afvalwater uit treinen wordt opgeslagen in plaats van onderweg geloosd. Toch blijft de spoorlijn een ingreep in een landschap waar vegetatie traag herstelt en verstoring lang zichtbaar kan blijven.
Meer goederen en reizigers naar Tibet
Voor 2006 waren vervoer over de weg en door de lucht de belangrijkste moderne verbindingen met Tibet. De spoorlijn verlaagde de kosten voor grote hoeveelheden brandstof, bouwmateriaal, voedsel en consumptiegoederen. Vanuit Tibet worden onder meer mineraalwater, landbouwproducten en grondstoffen afgevoerd. Nieuwe zijlijnen verbinden Lhasa inmiddels ook met Shigatse en Nyingchi.
De Chinese overheid presenteert het spoor als motor voor economische ontwikkeling en bereikbaarheid. Critici leggen andere accenten. Zij wijzen op de toestroom van bezoekers en arbeidskrachten, de winning van grondstoffen en de grotere bestuurlijke controle vanuit Beijing. Daardoor is de lijn tegelijk een vervoersproject en een symbool in het debat over de positie en culturele toekomst van Tibet.
De treinreis in de praktijk
Rechtstreekse treinen rijden vanuit verschillende grote Chinese steden naar Lhasa, maar alle diensten gebruiken uiteindelijk de route via Xining en Golmud. De volledige reis vanuit het oosten van China duurt doorgaans tientallen uren. Het hooglandtraject biedt uitzicht op zoutmeren, kale bergketens, graslanden en verspreide nederzettingen, vaak vanuit een afgesloten rijtuig.
Een geleidelijke treinreis garandeert geen goede aanpassing aan de hoogte: de stijging vanaf Golmud gaat nog steeds snel en Lhasa ligt op ongeveer 3.650 meter. Buitenlandse reizigers moeten rekening houden met speciale toelatingsregels voor Tibet en kunnen niet zonder meer zelfstandig een kaartje en verblijf regelen. De precieze voorschriften veranderen, zodat controle kort voor vertrek noodzakelijk is.



