Lagos groeide uit zijn bestuurlijke rol
Lagos was sinds de koloniale tijd het politieke en economische centrum van Nigeria. De havenstad bleef na de onafhankelijkheid van 1960 hoofdstad, maar groeide snel en kampte met verkeersdrukte, ruimtegebrek en overbelaste voorzieningen. Bovendien lag Lagos in het uiterste zuidwesten, in een regio die sterk met de Yoruba-bevolking werd geassocieerd. In de diverse federatie wilde de regering een hoofdstad die geografisch en symbolisch neutraler lag.
Generaal Murtala Mohammed stelde daarom in augustus 1975 een commissie onder leiding van rechter Akinola Aguda in. Die onderzocht of Lagos hoofdstad kon blijven en adviseerde nog datzelfde jaar een verhuizing naar een gebied bij Suleja, ongeveer in het midden van het land. De keuze draaide om bereikbaarheid, beschikbare bouwgrond, een relatief mild hooglandklimaat en voldoende afstand tot de kust.
Een nieuw federaal territorium
Op 4 februari 1976 werd Decreet 6 uitgevaardigd. Daarmee ontstond het Federal Capital Territory, een gebied van ongeveer 8.000 vierkante kilometer dat uit omliggende deelstaten werd gevormd. De Federal Capital Development Authority kreeg de taak het territorium en de nieuwe hoofdstad te plannen en aan te leggen. Abuja is dus zowel de naam van de stad als de gebruikelijke aanduiding voor het veel grotere federale territorium eromheen.
Het gebied was geen leeg land. Er woonden onder meer Gbagyi-gemeenschappen en andere lokale groepen in dorpen en landbouwgebieden. Aanvankelijk wilde de regering vrijwel alle oorspronkelijke bewoners buiten het territorium hervestigen. Dat beleid bleek kostbaar en moeilijk uitvoerbaar. Tot op heden bestaan er conflicten over grondrechten, compensatie en de uitbreiding van nieuwe stadswijken.
Het masterplan en de eerste bouwfase
De FCDA gaf in 1977 aan het consortium International Planning Associates opdracht een masterplan te maken. Het plan, ingediend in 1979, verdeelde de stad in opeenvolgende bouwfasen en afzonderlijke districten. Garki, Wuse, Maitama, Asokoro en het Central Business District behoorden tot de eerste kern. Brede hoofdwegen, groenstroken en een centrale as moesten verkeer, wonen en bestuur overzichtelijk scheiden.
Aso Rock, een grote granieten rots aan de noordzijde van de stad, werd het landschappelijke ankerpunt. In de omgeving verrezen het presidentiële complex, ministeries, het parlement, de nationale moskee en het National Christian Centre. De aanleg begon eind jaren zeventig, maar economische problemen en regeringswisselingen vertraagden het project.
De verhuizing van 1991
Een deel van de federale instellingen verhuisde al in de jaren tachtig. De beslissende stap volgde op 12 december 1991, toen president Ibrahim Babangida zijn intrek nam in het voltooide presidentiële complex en Abuja officieel de hoofdstad werd. Ambassades en overheidsdiensten volgden geleidelijk. Lagos verloor zijn bestuurlijke functie, maar bleef verreweg het grootste economische centrum, de belangrijkste havenstad en een kern van media en bedrijfsleven.
Abuja groeide vervolgens sneller dan het masterplan had voorzien. Buiten de geplande districten ontstonden satellietsteden en informele woongebieden. Lange woon-werkafstanden, hoge grondprijzen en files laten zien dat ook een ontworpen hoofdstad niet statisch blijft zodra miljoenen mensen er werk en huisvesting zoeken.
Een uitgestrekte stad voor reizigers
De belangrijkste bezienswaardigheden liggen ver uit elkaar. Aso Rock, de Nationale Moskee, het National Christian Centre, Millennium Park en overheidsgebouwen bevinden zich in verschillende zones, waardoor vervoer per auto of taxi meestal praktischer is dan lopen. De internationale luchthaven ligt buiten de stedelijke kern en is via een snelweg en spoorverbinding met de stad verbonden.
Wie Abuja bezoekt, ziet naast monumentale lanen ook oudere plaatsen zoals Gwagwalada en de dichtbevolkte randgemeenten. Dat contrast maakt duidelijk dat Abuja niet uitsluitend een verzameling lege boulevards is. Het is tegelijk een politiek project uit de jaren zeventig, een woonplaats voor oorspronkelijke gemeenschappen en een snelgroeiende Afrikaanse metropool.
